Natuurrubber niet zo natuurlijk

Veel babyproducten worden gemaakt van natuurlijk rubber, zoals flessenspenen, fopspenen en babyspeelgoed. Vaak wordt gedacht dat natuurlijk rubber volledig natuurlijk en milieuvriendelijk is, maar is dat wel zo? Hoe duurzaam is de productie en welke factoren beïnvloeden de impact op het milieu? En welke rol speelt siliconen hierbij?

Natuurlijk rubber en additieven

Natuurlijk rubber (ook wel latex genoemd) is een natuurlijk product dat wordt gewonnen als melksap uit de rubberboom. In zijn ruwe vorm is latex niet geschikt voor duurzame consumentenproducten. Om natuurlijk rubber toepasbaar te maken voor producten zoals fopspenen en flessenspenen, wordt het materiaal bewerkt via een proces van rubbercompounding en vulkanisatie. [1–3]

Afhankelijk van het type eindproduct en het productieproces kunnen uiteenlopende stoffen worden ingezet, waaronder:

Vulkanisatiemiddelen (zoals zwavel), die het rubber elastisch en sterk maken.
Stabilisatoren, die veroudering door zuurstof en uv-licht helpen beperken.
Vulstoffen, die de mechanische eigenschappen beïnvloeden.
Kleurstoffen, indien een specifieke kleur gewenst is.

Niet alle stoffen worden in elk product toegepast; de precieze samenstelling varieert per fabrikant en per toepassing. Voor producten die in contact komen met voedsel of de mond gelden strikte wettelijke voorschriften. Daarbij mogen alleen goedgekeurde stoffen worden gebruikt en uitsluitend binnen vastgestelde limieten.

Natuurlijk rubber en impact op het milieu

Natuurlijk rubber is een natuurproduct, maar dat betekent niet dat de productie ervan geen impact heeft. Om natuurlijk rubber geschikt te maken voor producten zoals fopspenen en flessenspenen, wordt het materiaal bewerkt en gecombineerd met additieven die moeten voldoen aan strenge veiligheidsvoorschriften.

Daarnaast kan de productie van natuurlijk rubber, afhankelijk van de herkomst en de gebruikte productiemethoden, gepaard gaan met milieu- en sociale aandachtspunten. [4–8] In sommige regio’s wordt de uitbreiding van rubberplantages in verband gebracht met veranderingen in landgebruik en mogelijke effecten op de biodiversiteit. Ook zijn er internationaal erkende uitdagingen op het gebied van arbeids- en leefomstandigheden in delen van de natuurlijke-rubbersector.

Juist vanwege deze zorgen zijn initiatieven en certificeringsprogramma’s ontwikkeld die zich richten op een duurzamere productie en betere arbeidsomstandigheden in de gehele toeleveringsketen van natuurlijk rubber.

Natuurlijk rubber – Zacht materiaal

Zoals hierboven vermeld, kan natuurlijk rubber chemische additieven bevatten en kan de productie ervan, net als bij veel andere materialen, invloed hebben op het milieu. Als je kiest voor producten van natuurlijk rubber lees dan altijd de gebruiksinstructies zorgvuldig en houd rekening met de volgende punten:

Natuurlijk rubber moet elke vier tot zes weken worden vervangen. Voor siliconen geldt meestal een vervangingstermijn van zes weken.
Warmtebronnen zoals zonlicht, sterilisatie of verhitting kunnen ervoor zorgen dat natuurlijk rubber sneller veroudert en zachter, plakkerig, droog, verkleurd of vervormd raakt.
Zuigen op rubber kan de vorm licht veranderen; het materiaal kan uitzetten en een lichte geur ontwikkelen.
Natuurlijk rubber bevat (veilige) weekmakers. Zowel natuurlijk rubber als siliconen zijn vrij van BPA en PVC. BPA is sinds 2011 verboden in babyproducten en PVC wordt alleen gebruikt in kunststoffen.
Sommige kinderen kunnen een allergische reactie ontwikkelen op de eiwitten die van nature in rubber voorkomen.
Natuurlijk rubber kan een lichte smaak hebben, waardoor sommige kinderen het mogelijk weigeren.

Siliconen vs. natuurlijk rubber

Bij Difrax kiezen wij bewust voor siliconen in onze babyproducten, omdat wij van mening zijn dat natuurlijk rubber niet per definitie milieuvriendelijker of zo ‘natuurlijk’ is als de naam doet vermoeden. Wij beschouwen siliconen als een schonere optie op het gebied van duurzaamheid en hygiëne, waarbij we erkennen dat elk materiaal zijn eigen milieu-aspecten heeft.

De voordelen van siliconen:

Geur- en smaakloos: Siliconen is geur- en smaakloos, terwijl latex een rubberachtige geur en smaak kan hebben waar sommige kinderen gevoelig voor zijn of die ze liever vermijden.
Hygiëne: Vanuit materiaaleigenschappen bekeken is siliconen gemakkelijker schoon te maken dankzij het gladde oppervlak. [1–3] Zowel siliconen als rubber kunnen veilig worden gereinigd, mits ze worden gebruikt en onderhouden volgens de geldende normen. Het gladde en stabiele oppervlak van een materiaal bepaalt hoe gemakkelijk het schoon te maken is. Siliconen is een stabiel synthetisch materiaal dat ook bij herhaald reinigen zijn gladde oppervlak behoudt. Natuurlijk rubber daarentegen, als biologisch materiaal, kan na verloop van tijd door warmte en oxidatie veranderen, wat het oppervlak en de reinigbaarheid kan beïnvloeden.
Scheurt minder snel: Siliconen is steviger en scheurt daardoor minder snel. Het kan meer druk uitoefenen op het gehemelte en de steeds sterkere kaak van je baby en gaat langer mee, wat het duurzamer maakt. Siliconen is daarnaast niet gevoelig voor vervorming door zuigen.
Allergievrij: Siliconen is allergievrij, terwijl sommige kinderen allergisch kunnen zijn voor rubber.
Weerbestendig: Siliconen is bestand tegen zonlicht, vocht, warmte en kou. Bij blootstelling aan warmte en uv-licht kan natuurlijk rubber gemakkelijk afbreken, zachter worden, plakkerig worden, uitdrogen, verkleuren of vervormen.

Naarmate baby’s groeien, veranderen hun zuigbehoeften. Daarom zijn fopspenen verkrijgbaar in verschillende maten, met stevigere spenen en grotere schildjes. Maar is leeftijd de enige bepalende factor? Lees ook onze gids over wanneer je moet overstappen op een andere maat fopspeen.

Meer weten over de achtergrond van dit artikel? Bekijk de bijbehorende bronnen hieronder.

1. ScienceDirect Topics – Rubber compounding.
https://www.sciencedirect.com/topics/materials-science/rubber-compounding

2. Rubber compounding & additives.
https://www.academia.edu/10112357/Rubber_Additives_Compounding_Ingredients

3. Rubber compounding ingredients.
https://www.rubberlix.com/rubber-compounding-ingredients/

4. Wang, Y., et al. (2023). High-resolution maps show that rubber causes substantial deforestation.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10632130/

5. International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA). (2023). Rubber trees and deforestation: quantifying the impact of rubber production on tropical forests.
https://iiasa.ac.at/news/nov-2023/rubber-trees-and-deforestation-quantifying-impact-of-rubber-production-on-tropical

6. WWF Asia Pacific. Multi-actor rubber partnerships and forest impact.
https://asiapacific.panda.org/our_work/forests/multi_actor_rubber_partnerships/

7. International Labour Organization (ILO). Agriculture, plantations and rural sectors.
https://www.ilo.org/global/industries-and-sectors/agriculture-plantations-other-rural-sectors/lang--en/index.htm

8. Fair Rubber Association. Mission and background.
https://www.fairrubber.org/

9. TI Vieira et al. Surface analysis of latex and silicone pacifier nipples (qualitative surface differences).
https://rsdjournal.org/rsd/article/view/23074

10. LC da Silveira et al. Biofilm formation on silicone vs latex pacifier nipples (SEM evidence of surface roughness).
https://oss.jocpd.com/files/article/20220812-1019/pdf/JOCPD.33.3.235.pdf

11. VMI Plastic – Silicone pacifiers non-porous and easier to clean than latex.
https://www.vmi-plastic.com/latex-pacifiers-vs-silicone-pacifiers_-key-differences/